[warm up]   [my number 1 rule]   [wat is jouw doelstelling]   [your best friend]   [KEEP IT SIMPLE & COOL]   [train like an athlete]

 

 
 
 
 
 
Home > Start here > Stuff you should read > Listen to your trainer 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10                               Search this website / Newsletter / Contact
 
 
 

DE ENERGIE SYSTEMEN EN SPIERVEZELS: 'YOU GOTTA KNOW THIS!'


 

 

Energiesystemen: anaŽroob alactisch, anaŽroob lactisch en aŽroob



HOME

Inhoudsopgave


In dit hoofdstuk zullen de energiesystemen die bij training op gang komen worden besproken. Er zal worden uitgelegd wat het verschil is tussen deze systemen en begrippen die in andere hoofdstukken aan bod komen worden hier alvast besproken.


AnaŽroob alactisch
De energie die bij dit systeem vrijkomt zorgt voor korte krachtexplosies die maximaal 6 seconden duren, het doet voornamelijk beroep op de onmiddellijke energie die vrijkomt bij de afbraak van de in de spier opgestapelde energierijke fosfaten: fosfocreatine (CP) en adenosinetrifosfaat (ATP). Dit soort energielevering wordt anaŽroob (zonder zuurstof) ťn alactisch (zonder lactaat of melkzuur) genoemd. De intensiteit is zeer hoog, maar de duurtijd is zeer beperkt.
AnaŽroob lactisch
Voor maximale inspanningen tot ongeveer ťťn minuut blijft de energielevering voornamelijk anaŽroob (zonder zuurstof). Hierbij verzuren de spieren sterk en wordt er als gevolg daarvan melkzuur gevormd. Deze energievorm wordt daarom anaŽroob lactisch (met vorming van melkzuur) genoemd.

De anaŽrobe drempel

De anaŽrobe drempel (ook overslagpols genoemd) wordt uitgelegd als die intensiteit van inspanning (snelheid) waarboven melkzuur zich begint op te hopen in de spieren en het bloed. Verzuring is het gevolg. Deze ophoping ontstaat door het feit dat de afvoer van het melkzuur de aanmaak niet meer kan volgen. Deze anaŽrobe drempel vormt dus de overgang van de aŽrobe naar de anaŽrobe lactische energielevering. Oftwel als het anaŽrobe systeem niet meer toereikend is en het lichaam genoodzaakt is om het anaŽrobe lactische systeem te gebruiken. Waarbij verzuring het gevolg is. Hoe later een sporter deze drempel bereikt, hoe beter zijn uithoudingsvermogen is.
Inspanningen onder de anaŽrobe drempel kunnen minstens 45 minuten volgehouden worden. Inspanningen met een intensiteit boven de anaŽrobe drempel zullen snel tot uitputting en vermoeidheid zorgen. Door de melkzuuropstapeling neemt de zuurtegraad van de spieren en het bloed toe, wat de prestaties negatief beÔnvloedt. Een fysiotherapeut kan verschillende tests uitvoeren om de anaŽrobe drempel vast te leggen.

ATP (Adenosinetrifosfaat)

Energie komt via voedsel ons lichaam binnen. Deze energie wordt gebruikt bij het leveren van arbeid. De energie die vrijkomt tijdens het afbraakproces van voedsel wordt niet direct gebruikt voor het verrichten van arbeid. Deze energie wordt eerst aangewend om een andere chemisch verbinding te vormen: het adenosinetrifosfaat (ATP), dat in alle spiervezels ligt opgeslagen. ATP is opgebouwd uit een ingewikkelde component, adenosine en drie eenvoudiger componenten (fosfaatgroepen). De bindingen tussen de drie fosfaatgroepen zijn energierijke verbindingen. De energie die vrijkomt bij de afbraak van ATP is de directe bron van energie voor elke cel van het lichaam.

Elke spiervezel wordt dus voorzien van deze belangrijke verbinding. Drie systemen zorgen voor de aanvoer van deze energie:

ATP-CP of fosfaatsysteem: in dit systeem komt de energie die nodig is voor de heropbouw van ATP vrij bij de afbraak van slechts eťn verbinding, het creatinefosfaat (CP)
AnaŽrobe glycose of melkzuursysteem
AŽrobe of zuurstofsysteem.
In de laatste twee systemen komt ATP vrij in een ingewikkelde chemische reactie waarbij voedingsstoffen afgebroken worden.

De twee eerste systemen zijn anaŽroob van aard en zonder zuurstof. het laatste systeem is met zuurstof en zonder melkzuur.

Het ATP-CP-systeem

Creatinefosfaat (CP) en ATP liggen opgeslagen in spiervezels. Bij het afsplitsen van de fosfaatgroepen komt een grote hoeveelheid energie vrij. Bij deze splitsing ontstaat CP. Deze vrijgekomen energie is onmiddellijk bruikbaar voor de heropbouw van ATP via biochemisch gekoppelde reacties. De enige mogelijkheid om CP terug te vormen uit P en C is om de energie te gebruiken die vrijkomt bij de splitsing van ATP. Dit proces vindt plaats tijdens het herstel na de belasting met ATP dat tijdens de afbraak van voedingsstoffen wordt gevormd. Dus wanneer de CP-voorraden uitgeput raken bij zeer intensieve, kortdurige belasting kunnen deze voorraden niet eerder aangevuld worden dan tijdens het herstel na belasting. Klik hier om een tabel te zien die weergeeft hoeveel energie in de vorm van ATP het fostaatsysteem kan leveren. De voorraad aan energierijke fosfaten zal in actieve spieren waarschijnlijk binnen 10 seconden na het verrichten van maximale inspanning uitgeput zijn. De totale hoeveelheid energie die in het fosfaatsysteem ligt opgeslagen is dus zeer beperkt. Zonder dit systeem zouden geen snelle, krachtige bewegingen kunnen worden uitgevoerd omdat deze activiteiten een snelle aanvoer van ATP nodig hebben.

AnaŽrobe glycolyseysteem (melkzuursysteem)

Dit systeem omvat een onvolledige afbraak van koolhydraten tot melkzuur. Alle koolhydraten worden omgezet tot glucose dat onmiddellijk gebruikt kan worden door het lichaam of opgeslagen kan worden in de lever en spier als glycogeen, om later te gebruiken. Melkzuur is een bijproduct van de anaŽrobe glycolyse en veroorzaakt spiervermoeidheid bij ophoping tot hoge concentraties in de spier en het bloed. Glycogeen wordt langs een ingewikkeld weg chemisch afgebroken tot melkzuur. Tijdens dit proces komt energie vrij die via gekoppelde reacties wordt gebruikt voor de heropbouw van ATP. De anaŽrobe glycolyse is uitermate belangrijk voor het lichaam, omdat het bij belasting van het lichaam voor een snelle aanvoer van ATP zorgt. Zo is de vorming van ATP bij inspanningen die gedurende een tot drie minuten met maximale snelheid worden verricht in grote mate afhankelijk van het fosfaatsysteem en de anaŽrobe glycolyse.

AŽrobe systeem of zuurstofsysteem

In aanwezigheid van zuurstof wordt glucose volledig afgebroken in kooldioxide en water. De reacties van het aŽrobe systeem kan worden opgesplitst in drie reeksen:

De aŽrobe glycolyse
De Krebs-cyclus
Het elektronentransportsysteem of ademhalingsketen
AŽrobe glycolyse

Er is een verschil tussen de anaŽrobe glycolyse en de aŽrobe glycolyse die optreedt bij voldoende aanvoer van zuurstof: onder aŽrobe omstandigheden wordt melkzuur niet opgehoopt. De aanwezigheid van zuurstof remt de ophoping hiervan, maar niet de heropbouw van ATP tijdens de glycolyse. De reden hiervan is dat de aanwezigheid van zuurstof er voor zorgt dat het molecuul verder afgebroken wordt door het aŽrobe systeem.

Krebs-cyclus

Tijdens de Krebs-cyclus vinden er drie belangrijke chemische gebeurtenissen plaats:

De productie van CO2
Het ontrekken van elektronen
De heropbouwing van ATP
De CO2 dat geproduceerd wordt gaat naar het bloed en wordt vervolgens naar de longen getransporteerd waar het wordt uitgeademd. Oxydatie wordt chemisch gedefinieerd als het onttrekken van elektronen uit een chemische verbinding. Tijdens deze cyclus worden de elektronen onttrokken in de vorm van waterstofatomen. Wanneer waterstofatomen aan een verbinding worden onttrokken wordt gezegd dat deze verbinding geoxydeerd wordt. In deze proces ontstaat dus CO2. Bij een van de reacties in de cyclus komt er ook voldoende energie vrij om ATP te heropbouwen.

Elektronentransportsysteem of ademhalingsketen.

Wanneer de afbraak van glycogeen verder wordt gevolgd blijk dat het eindproduct water wordt gevormd uit onder andere de zuurstof dat ingeademd wordt. Deze reactie heet het elektronentransportsysteem of ademhalingsketen. Tijdens het transport van de elektronen door de ademhalingsketen komt energie vrij en wordt via gekoppelde reacties ATP geheropbouwd.

 

 
 

 

Since 2008 © PT-NIJMEGEN NETHERLANDS  - INFO@PT-NIJMEGEN.NL